در تعریف مدیریت منابع انسانی (HRM) باید بگوییم که یک اصطلاح معاصر و جامع است که برای توصیف مدیریت و توسعه کارکنان در یک سازمان استفاده میشود. مدیریت سرمایه انسانی که مدیریت پرسنل یا استعداد نیز نامیده میشود (اگرچه این اصطلاحات کمی قدیمی هستند)، مدیریت بخش منابع انسانی شامل نظارت بر همه چیزهای مرتبط با مدیریت سرمایه انسانی سازمان است. بنابراین مدیریت منابع انسانی بر روی تعدادی از حوزههای اصلی متمرکز است، از جمله:
- جذب نیرو و استخدام
- حضور و غیاب
- جبران خدمات و حقوق و دستمزد
- آموزش کارکنان و یادگیری
- روابط کار و کارمندی
- توسعه سازمان
با توجه به حوزههای متعدد مدیریت منابع انسانی، برای متخصصان این حوزه معمول است که در یک یا چند زمینه دارای تخصص خاص باشند. تنها تعدادی از عناوین شغلی مرتبط برای متخصصان منابع انسانی عبارتند از:
- متخصص توسعه آموزش
- مدیریت حضور و غیاب کارکنان
- مسئول مزایا
- کارشناس منابع انسانی
- مجری خدمات استخدامی
- متصدی حقوق و دستمزد و تجزیه و تحلیل شغل
- برنامهریز آموزش و توسعه
- استخدامکننده
- مشاور مزایا
- تحلیلگر پرسنل
اهمیت منابع انسانی
اهمیت منابع انسانی در سازمانها بر هیچکس پوشیده نیست. نیروی انسانی یک سازمان، سرمایه اصلی آن محسوب میشود و موفقیت یا شکست سازمان در گرو بهرهوری و عملکرد کارکنان آن است. منابع انسانی با مدیریت صحیح نیروی انسانی، میتواند به سازمانها کمک کند تا اهداف خود را محقق کنند و به موفقیت دست یابند.
اهمیت منابع انسانی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- ایجاد و حفظ مزیت رقابتی: منابع انسانی میتواند با جذب و حفظ کارکنان مستعد و ماهر، به سازمانها کمک کند تا مزیت رقابتی خود را در بازار حفظ کنند.
- افزایش بهرهوری: منابع انسانی با ارائه آموزش و توسعه به کارکنان، میتواند به افزایش بهرهوری آنها کمک کند.
- بهبود رضایت شغلی: منابع انسانی با ایجاد محیط کاری مطلوب، میتواند به بهبود رضایت شغلی کارکنان کمک کند.
- کاهش هزینهها: منابع انسانی با مدیریت صحیح منابع انسانی، میتواند به کاهش هزینههای سازمان کمک کند.
- بهبود فرهنگ سازمانی: منابع انسانی با ایجاد فرهنگ سازمانی مطلوب، میتواند به افزایش انگیزه و تعهد کارکنان کمک کند.
اصول مدیریت منابع انسانی چیست؟
اصول مدیریت منابع انسانی که در این مقاله به عنوان اصول اولیه مدیریت منابع انسانی ذکر کرده ایم، از اصول ضروری برای مدیریت منابع انسانی در تمامی سازمان ها و کسب و کارهای بزرگ و کوچک است.
۱- ایجاد محیط کاری مناسب
- محیط کاری مناسب ایجاد کنید تا کارکنان در فضایی منصفانه برای پیشبرد اهداف سازمانی و کسب و کار تلاش کنند. با این شیوه مشاهده خواهید کرد که کارکنان شما، هر روز صبح با شور و علاقه بی صبرانه منتظر آمدن به محل کارشان خواهند بود.
- ایجاد یک محیط کار دلپذیر و شاد، به دور از انرژی های منفی و نگرانی های غیرضروری از اصول مدیریت نیروی انسانی است. برای اینکار لازم است محیط کار بررسی شود و دلایل ایجاد کننده احساسات نامطلوب در افرادی که دچار منفی نگری شده اند را پیدا کنید. بنابراین لازم است با نیروی کار گفتگو داشته و شرایط کاری مساعد با مقرون به صرفه ترین هزینه را برای کارکنان فراهم کنید.
- ایجاد محیط کاری مناسب می تواند از رفع مشکلات ناشی از منفی نگری های کارکنان یا مشکلات قابل حل دورن سازمان شروع شود. همچنین می توان با ایجاد استراتژی های مناسب برای افزایش بهره وری نیروی کار، پاداش هایی مشخص در نظر گرفت.
- با این شیوه علاوه بر افزایش بهره وری نیروی کار می توان افراد را کاملا دلبسته به محیط کار و متعهد به مسئولیت های شغلی کرد.
- لازم است تمام اختیارات مجاز و امکاناتی که برای انجام وظایف محوله به آن نیاز دارند، در اختیارشان بگذارید. بنابراین حتما از تجهیزات و امکانات به روز استفاده کنید.
- برای جلب رضایتمندی کارکنان که تاثیر مستقیم بر بهبود عملکرد و وفاداری آنها دارد، می توانید با توجه به بودجه سازمان یا کسب و کار امکانات مختلفی در نظر بگیرید. این امکانات می تواند شامل سرویس رفت و آمد مناسب، غذا یا پرداخت حق غذا، در نظر گرفتن بخشی به عنوان سالن غذاخوری، سرویس بهداشتی مناسب و … باشد.
- در گذشته جلب رضایتمندی نیروی کار اهمیتی نداشته و نیروی کار به سادگی جایگزین می شده است. اما امروزه با توجه به اهمیت حفظ نیروی انسانی توانمند به عنوان سرمایه انسانی، از اصول اولیه مدیریت منابع انسانی، ایجاد احساس رضایتمندی در نیروی کار است.
- حتی اگر نیروی کار شما یک کارگر ساده و بدون تخصص باشد، جلب رضایتمندی این نیروی کار از طریق برخورد مناسب و پرداخت منصفانه، برای افزایش بهره وری بسیار موثرتر از اعمال فشار و رفتارهایی از روی جبر خواهد بود.
۲- احترام به کارکنان
- از اصول افزایش بهره وری نیروی کار، احترام گذاشتن است. لازم است به هویت و شخصیت هر انسانی در موقعیت های شغلی مختلف احترام گذاشته شود. با این شیوه اولین تاثیری که در ذهن کارکنان خود ایجاد می کنید، ایجاد احترام متقابل و ارزشمندی محیط کار خواهد بود.
- احترام متقابل ایجاد شده که از اصول اولیه مدیریت منابع انسانی است، تاثیر مستقیم بر بهبود عملکرد کارکنان برای جلب احترام بیشتر می شود.
- همچنین مؤثر در رفع بسیاری از منفی نگری های میان کارکنان و رفتارهای نامناسب درون سازمانی خواهد بود.
۳- شفاف سازی اهداف و وظایف
- از اصول اولیه مدیریت منابع انسانی، شفاف سازی اهداف و وظایف می باشد؛ لازم است به وضوح اهداف کسب و کار و سازمان را برای کارکنان بازگو کنید. سپس به طور شفاف انتظارات خود از هر جایگاه شغلی و وظایف هر یک از کارکنان را مشخص کنید.
- لازم است کارکنان دقیقا بدانند که برای چه هدفی کار می کنند و چه وظایفی دارند. همچنین لازم است بدانند، چگونه مسئولیت هر یک از کارکنان می تواند با هدف سازمان و دیگر همکاران همسو شود.
- در مقابل وظایفی که به نیروی کار محول می کنید، امکانات لازم برای انجام کار نظیر آموزش، تجهیزات، لوازم و … و حقوق و دستمزد متناسب با مسئولیتی که واگذار کرده اید، در نظر بگیرید.
۴- تفویض اختیار برای توانمندسازی
- برخی از مدیران، مسئولیت تمامی فعالیت هایی اصلی که نیاز به تصمیم گیری دارد، خودشان شخصا به عهده می گیرند. این مدیران به دلیل بر دوش کشیدن بار سنگین مسئولیت و نداشتن زمان کافی برای رسیدگی به امور کارکنان، باعث ایجاد محیط کاری نامطلوب می شود.
- بنابراین از اصول مدیریت منابع انسانی، تفویض اختیار به کارکنان شایسته است. توجه داشته باشید که تفویض اختیار را با تقسیم کار اشتباه نگیرید.
- برای تفویض اختیار و واگذاری یک مسئولیت به هر یک از کارکنان، لازم است ابتدا تصمیم گیری و مسئولیت در یک موضوع نه چندان مهم را به فرد مورد نظر، بسپارید. سپس بررسی کنید که آیا به خوبی از عهده انجام آن بر آمده باشد، سپس می توانید مسئولیت های او را به مرور بیشتر و مهم تر کنید.
- این روش از اصول اولیه مدیریت منابع انسانی است که موجب می شود، مدیر رده بالاتر، ذهن و زمان آزاد تر برای انجام امور مدیریتی داشته باشد. تفویض اختیار یک شیوه مؤثر در توانمندسازی نیروی کار است.
۵- حقوق منصفانه
- برای داشتن محیط کار مناسب، لازم است توازن و انصاف میان مسئولیت و دستمزد رعایت شود. نمی توانید انتظار داشته باشید که با پرداخت حقوق خارج از عرف، کارکنان، پیوسته تمام زمان خود را صرف فعالیت های سازمان یا کسب و کارتان کنند.
- البته پرداخت حقوق بالاتر از حد مسئولیت نیز محرک خوبی نیست و انگیزه ایجاد نمی کند لازم است برای افزایش حقوق، استراتژی و شرط و شروط مشخص تعیین کنید. این شیوه افزایش حقوق مانند یک بازی رقابتی و پرشور، انگیزه لازم برای افزایش بهره وری نیروی کار را فراهم می کند.
- پرداخت حقوق منصفانه از اصول اولیه مدیریت منابع انسانی است که تاثیر مستقیم بر ایجاد انگیزه و وفاداری نیروی کار دارد.
- این را به خاطر داشته باشید که امروزه نیروی کار، افرادی هوشمند هستند که بیش از دستمزد خود برای شما کار نخواهند کرد و البته اگر به کار کردن بیش از حقوق و دستمزد دریافتی راضی شوند، طول مدت همکاری آنها موقت بوده و نارضایتی پنهان آنها می تواند آسیب هایی برای کسب و کار و سازمان به همراه بیاورد.
۶- ارزیابی عملکرد
پیوسته راههایی برای ارزیابی عملکرد پرسنل پیدا کنید تا بتوانید شیوه هایی برای بهبود عملکرد آنها به کار بگیرید. لازم است از طریق ارزیابی عملکرد، تفاوت میان کارکنان توانمند و کمکار را تشخیص دهید. در غیر این صورت افراد توانمند انگیزه خود را برای کار از دست خواهند داد.
۷- ایجاد احساس امنیت شغلی
از اصول اولیه مدیریت منابع انسانی، ایجاد احساس امنیت شغلی برای نیروی کار است. اگر نیروی کار در شغلی که دارد، احساس امنیت نکند، تمام توانایی خود را برای انجام امور به کار نمی گیرید و پیوسته در جستجوی محیطی امن برای کار خواهد بود.
۸- مدیر الگوی رفتاری کارکنان
اگر به کسب و کارهای مختلف سر زده باشید احتمالا متوجه تشابه رفتاری و شخصیتی میان مدیر یک مجموعه با کارکنان شده اید. علت این تشابه الگوبرداری رفتاری کارکنان از مدیر است.
به این معنی که اگر مدیر، رفتاری محترمانه داشته و فردی اخلاق مدار در پذیرش مسئولیت ها باشد، این رفتار در عملکرد و رفتار کارکنان نیز مشاهده می شود. اما اگر مدیر فردی پرخاشگر و عصبانی باشد، رفتار پرخاشگرانه و ادبیات نامناسب کارکنان به وضوح قابل مشاهده خواهد بود.
بنابراین از اصول اولیه مدیریت منابع انسانی برای ایجاد محیط کار مناسب این است که مدیر، الگوی رفتاری مناسب برای کارکنان باشد. پیشنهاد می کنیم روی رفتارهای خود نظیر وقت شناسی، آرامش، تصمیم گیری های منطقی، ادب و احترام و … تمرکز کنید.
شرح وظایف مشاوره منابع انسانی چیست؟
وظایف مشاوره منابع انسانی بسته به نیازهای خاص سازمان متفاوت است. با این حال، برخی از وظایف و مسئولیت های مشترک مشاوره منابع انسانی عبارتند از:
1. برنامه ریزی استراتژیک منابع انسانی:
مشاوران منابع انسانی به سازمان ها کمک می کنند تا برنامه های استراتژیک منابع انسانی را در راستای اهداف تجاری خود توسعه دهند و اجرا کنند. این شامل تجزیه و تحلیل شیوه های جاری منابع انسانی و شناسایی زمینه های بهبود و همچنین ارائه توصیه هایی برای تقویت استراتژی ها و ابتکارات منابع انسانی است.
2. جذب استعدادها:
مشاوران منابع انسانی در ایجاد استراتژی های موثر جذب استعداد و جذب نیروی کار کمک می کنند. آنها ممکن است در یافتن منابع نامزدها، انجام مصاحبه ها، ارزیابی مهارت ها و صلاحیت های نامزدها و ارائه راهنمایی در مورد بهترین شیوه ها برای جذب و انتخاب استعدادهای برتر کمک کنند.
3. مدیریت عملکرد:
مشاوران منابع انسانی به سازمان ها کمک می کنند تا سیستم ها و فرآیندهای مدیریت عملکرد را طراحی و پیاده سازی کنند. آنها ممکن است در تعیین اهداف عملکرد، توسعه معیارهای اندازه گیری عملکرد و ایجاد مکانیسم های ارزیابی عملکرد و بازخورد کمک کنند.
4. آموزش و توسعه:
مشاوران منابع انسانی نیازهای آموزشی و توسعه را در یک سازمان شناسایی کرده و برنامه های آموزشی متناسب را طراحی و ارائه می کنند. آنها ممکن است جلسات آموزشی را در مورد موضوعات مختلف مانند توسعه رهبری، مهارت های ارتباطی، تیم سازی برگزار کنند.
5. جبران خدمت و مزایا:
مشاوران منابع انسانی در مورد استراتژی های پاداش و مزایا راهنمایی می کنند تا از رقابت در بازار کار اطمینان حاصل شود. آنها به سازمانها کمک میکنند بستههای جبرانی جذابی طراحی کنند، حقوقها را بر اساس استانداردهای صنعت معیار قرار دهند و برنامههای مزایای جامع را توسعه دهند.
6. روابط کارکنان:
مشاوران منابع انسانی مسائل مربوط به روابط کارکنان، از جمله اقدامات انضباطی و مدیریت شکایات را مدیریت میکنند. آنها راهنمایی هایی را برای حفظ یک محیط کاری مثبت و اطمینان از رعایت قوانین و مقررات مربوطه ارائه می دهند.
7. توسعه خط مشی منابع انسانی:
مشاوران منابع انسانی به توسعه و به روز رسانی خط مشی ها و رویه های منابع انسانی کمک می کنند که با الزامات قانونی هماهنگ باشد و از ارزش ها و اهداف سازمان حمایت کند. آنها همچنین ممکن است از ثبات در اجرای سیاست در بخش های مختلف اطمینان حاصل کنند.
8. مدیریت تغییر:
مشاوران منابع انسانی از سازمان ها در زمانهای تغییر حمایت می کنند، مانند ادغام، تملک، یا بازسازی. آنها به مدیریت افراد، توسعه برنامه های ارتباطی، انجام ارزیابی و کمک به انتقال سازمانی کمک می کنند.
9. انطباق و الزامات قانونی:
مشاوران منابع انسانی اطمینان حاصل می کنند که سازمانها از قوانین و مقررات استخدامی پیروی میکنند. آنها در مورد تغییرات در قوانین کار به روز می شوند و در مورد شیوههای منابع انسانی برای کاهش خطرات قانونی مشاوره ارائه میدهند.
10. فناوری و سیستمهای منابع انسانی:
مشاوران منابع انسانی در انتخاب، پیادهسازی و بهینهسازی سیستمهای فناوری منابع انسانی، مانند HRIS (سیستم اطلاعات منابع انسانی) یا نرمافزار مدیریت عملکرد، برای سادهسازی فرآیندهای منابع انسانی و بهبود کارایی کمک میکنند.
توجه به این نکته مهم است که وظایف خاص یک مشاور منابع انسانی بسته به دامنه تعامل مشاوره و نیازهای منحصر به فرد سازمان میتواند متفاوت باشد.